لیکنېمقالی اوتبصرې

راهكارهای حفظ و تداوم امارت اسلامی

در درجه بعدی دور از دشمنان دین الله ج میفرماید: ترجمه: ای كسانی كه ایمان آورده‏اید، یهود و نصاری را دوستان [خود] مگیرید [كه] بعضی از آنان دوستان بعضی دیگرند و هر كس از شما آن‌ها را به دوستی گیرد، از آنان خواهد بود.حاصل آن‌که، پاسداری از آرمان‌های اسلامی، یكی از ضمانت‌های حفظ نظام اسلامی است. در صورتی كه این اهداف به فراموشی سپرده نشوند و در عمل نیز به اجرا درآیند، خداوند متعال، همان‎گونه كه در ایجاد نظام اسلامی ، مردم را یاری رساند، در بقای آن نیز چتر حمایت خود را بر سر آنان نگه خواهد داشت. تقویت اعتقاد در میان جوانان و زدودن شبهات پیرامون آن، از وظایف خطیری است كه در جهت پاسداری از آرمان‌های اسلامی از اهمیت خاصی برخوردار است، به‎ویژه آن‌كه نوك پیكان حملات دشمن بر همین نقطه نشانه رفته است.
راهکار عملی مبارزه با انحرافاتی از این قبیل این است كه مردم از نظر فكری و شناخت اسلامی آنچنان تقویت شوند كه افكار انحرافی در آن‌ها اثر نگذارد و از جنبهٔ آگاهی دینی به طوری قوی باشند كه تحت تأثیر شبهات واقع نشوند، و بالاتر، شبهه‎ها را هم پاسخ گویند و اسلام صحیح را بشناسند تا مخالفان مكتب اسلام نتوانند افكار غیر اسلامی را به‌جای اسلام به آنها تحویل دهند. بنابراین برای حفظ ماهیت نظام كه همان اسلامی بودن آن است، باید احکام و مبانی اسلامی را در جامعه ترویج كرد.بدیهی است که علما وروحانیون می‌تواند نقشی اساسی در این زمینه ایفا نماید، چراکه اسلام، دینِ خاتَمِ انبیا، كامل‌ترین مكتب و جامعِ تمام راهکارهایی است كه انسان برای قرب خداوند به آن‌ها نیاز دارد،‌ و سعادتِ دنیا و‌آخرتِ او، تنها با پای‌بندی به این شریعتِ جاوید و آسمانی میسّر می‌شود. از سوی دیگر، برای شناسایی درست و دقیقِ اسلام و احكام و معارف آن، می‌باید به كتاب خدا و سنّت
وفقه مهذب احناف مراجعه كرد. این امرِ عظیم و ظریف از عهدهٔ هر كسی برنمی‌آید، و شاهدِ این مدعا، تمام بدعت‌ها و افراط‌ها و تفریط‌ها و انحرافاتی است كه از صدر اسلام تاكنون، و به نام قرآن و اسلام صورت پذیرفته است. از این روی برای آن‌كه اسلام بتواند نقش خویش را در سعادت انسان به نحو كامل ایفا كند باید كسانی باشند كه راه شناخت واقعی آن را بدانند.، و این كار، تنها به دست متخصصّان سخت‌كوش و با تقوای علوم دین صورت می‌گیرد، و در اختیار همهٔ مردم نهاده و تبلیغ می‌شود؛ یعنی در واقع فقیهان و عالمانِ راستین دین‌ هستند كه با بهره‌گیری از علوم عقلی و نقلی، روایات و احادیثِ معتبر را شناسایی می‌كنند و با استفاده از شیوه‌های یقین‌آور و معتبر، معارف و احكام دین را از منابع و معادن آن بر می‌آورند، و به تعلیم و تبیین و نشر آن‌ها می‌پردازند. بنابراین، بقا و پویایی اسلام، در گرو وجود فقیهان پرهیزگار و علمای تقوا پیشه‌ای است كه جسم و جان خود را وقف دین نموده است
با توجه به این‌که هم مردم و هم مسؤولین نظام اسلامی، وظیفه‌ای خطیر در تحکیم ارزش‌های اسلامی دارند،
آیا از نظر شما از زمان پیروزی امارت اسلامی، کوتاهی در این امر صورت گرفته است؟ اگر پاسخ مثبت است به موارد مختلفی که در ذهن دارید، اشاره کنید. گفت‌وگو با دوستان می‌تواند در این زمینه، حقایق بیشتری را بر شما آشکار سازد.
ب ـ اهتمام نسبت به مسایل فرهنگی از آن‌جا كه دشمنان خارجی امار ت برای به فساد كشاندن اخلاق و باورهای مردم تلاش‌های فراوانی می‌كنند و نیز از آن‌جا كه آفات داخلی در دو بعد علم و اخلاق، عارض زمامداران و مردم می‏شود باید گفت كه آفات عمدتاً فرهنگی هستند و بنیادی‏ترین و سودمندترین شیوهٔ حفظ و تقویت نظام اسلامی ، فعّالیّت‏های آموزشی و پرورشی است. اگر مردم و مسؤولان و دست‏اندركاران امور و تعلیم و تربیت صحیح و كافی نیابند، هیچ امیدی به دوام و سلامت یک نظام نخواهد
بنابراین، برای «استمرار» نظام اسلامی ـ مؤثّرترین و مفیدترین كاری كه می‏توان و باید كرد فعّالیّت ‏فرهنگی، به وسیع‌ترین معنای این كلمه است. باید تلاش كرد تعداد بیشتری از مردم با احكام و تعالیم اسلام آشنا شوند و هیچ فرد، گروه یا قشری از این آشنایی فرخنده محروم ‏نماند و این آموزه‏ها و فرموده‏ها هرچه بیشتر در ژرفای دل و جان افراد رسوخ یابد. علاوه بر این‌كه در تعلیم و تربیت دینی مردم هیچ فرد، گروه یا قشری را فراموش نمی‏كنیم و به هیچ درجه ورتبه‏ای از معرفت دینی اكتفا نمی‏ورزیم، باید از آگاه كردن مردم نسبت به اوضاع و احوال سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه خودمان و نیز دیگر جوامع به هیچ روی غفلت نورزیم.
ج ـ تقویت و برتری توان نظامی
بر اساس بینش‌های بشری، هرگاه تهدید نظامی متوجه یك جامعه شود، باید مراحلی را برای مقابله با آن در نظر گرفت و اگر تشخیص داده شد كه دشمن از نظر نفرات، تكنولوژی، آموزش، پشتیبانی و امور دیگری كه سرنوشت جنگ را رقم می‎زند، برتری دارد، عقل اقتضا می کند که با تصمیم عاقلانه تلاش بایدكرد تا به هر نحو ممكن دشمن رامهار نمود از دیدگاه اسلام، مسلمانان باید تلاش كنند تا از پیشرفته‎ترین تجهیزات نظامی برخوردار گردند و برخی سلاح‌ها را از انحصار كشورهای قدرتمند خارج سازند. پس باید در جهت تهیه ادوات جنگی و دفاعی تلاش كرد و این آیه را که شعار نیروهای مسلح در آغاز جهاد بود را از یاد نبرد:
ترجمه: و آنچه از نیرو در توان دارید، بسیج نمایید.
اسلام به اسباب مادی و ابزارهای ظاهری توجه دارد و حتی در زمینهٔ تأمین هزینه‎های جنگ رهنمود ارائه می‎دهد. قرآن كریم در مقام تشویق مردم به جهاد، تنها به نیروی انسانی اكتفا نمی‎كند و در بسیاری از آیات، ابتدا جهاد با مال را مطرح می‎كند.(1)مردم باید قبل از آن‌كه نوبت به نیروی انسانی برسد، هزینه جنگ را تأمین كنند، حتی اگر الزامی از طرف نظام اسلامی نباشد؛ زیرا در اسلام خط فاصلی بین دولت و ملت وجود ندارد و هر وقت جامعه نیازی داشته باشد، تمام مردم باید مشاركت داشته باشند. چنان‎كه دفاع نظامی نیز فقط مخصوص نیروهای مسلح نیست، بلكه تمام نیروهای مردمی در هنگام نیاز باید مشاركت داشته باشند و در كنار نیروهای نظامی خود پیكار كنند.ویژگی اسلام در بین مكاتب مختلف جهان این است كه به‎كارگیری تمام توان را جهت دفاع، مورد تأكید قرار می‎دهد. در عین حال توصیه می‎كند كه هیچ‎گاه نباید خود را در برابر دشمن، خوار، ضعیف و شكست‌خورده احساس كرد؛ زیرا هر اندازه توان و نیروی مسلمانان كم باشد اگر تمام توان خود را برای دفاع از خود به كار بندند، خداوند متعال این كمبودها را با نظرهای غیبی خود جبران خواهد كرد. شرط بهره‎گیری از حمایت‌های الهی این است كه مؤمنان تمام آنچه كه در توان دارند را برای دفاع به كار گیرند و وجود برخی از افراد و گروه‌های متخلف، آنان را از این فیض محروم نمی‎سازد. قرآن كریم نیز هنگامی كه از تاریخ اسلام و دیگر اقوام سخن می‎گوید، بر این نكته تأكید دارد كه مؤمنین واقعی كه حاضر به اجرای دستورات خداوند هستند و مال و جان خود را در راه اسلام، دین حق و نظام عادلانه در طبق اخلاص می‎گذارند، باید در این زمینه جدیت داشته باشند؛ حتی اگر در كنار آنان، افرادی سست‌عنصر، راحت‎طلب و تنبل و یا حتی معاند و توطئه‎گر حضور داشته
د ـ حفظ وحدت كلمه
وحدت کلمه که عاملی اساسی در پیروزی امارت اسلامی است، در حفظ امارت اسلامی نیز نقش مهمی ایفا می‎كند. برای ایجاد وحدت در جامعه یك محور مشترك نیاز است تا همگان حول محور آن در حركت باشند. محبت و الفت میان مؤمنان نیز از اموری است كه وحدت را در جامعهٔ اسلامی به ارمغان می‎آورد و ضامن بقای نظام اسلامی خواهد گردید.
البته باید توجه داشت كه ملاك وحدت در جوامع، مختلف است؛ گاه همخونی، گاه همزبانی و گاهی نیز هموطن بودن، ملاك ایجاد وحدت در جامعه است. اما چنین اموری نمی‎توانند پیوند دهندهٔ واقعی قلب‌ها باشند. از این رو، باید دین را به عنوان ملاك وحدت در جامعه قرار داد تا روابط اجتماعی به بهترین شكل در جامعه برقرار شود و عملاً رهبر دینی را محور وحدت قرار داد و با اطاعت از او وحدت رفتاری را تحقق بخشید و از تفرق و تنازع جلوگیری کرد.
هـ ـ حفظ شور و نشاط دوران مبارزه
باید توجه داشت كه زمانی امارت اسلامی خدا ناکرده دچار انحراف خواهد شد كه اهداف و آرمان‌ شهدا فراموش شود و ارزش‌های دیگری جانشین آن‌ها گردد.
برای جلوگیری از انحرافات، باید مراقب بود كه شور و نشاط برای تحقق آرمان‌ها رنگ نبازد؛ شور و نشاطی كه ارزش‌ها و باورهای نظام اسلامی را مستحكم می‎سازد و پشتوانه‎ای نیرومند برای یك حركت اجتماعی ایجاد می‎كند. خواه ناخواه در طول زمان، عواطف و احساسات کمرنگ می‌شود و باید عاملی وجود داشته باشد تا با تغذیهٔ فكری افراد، نظام اسلامی را از این آفت طبیعی برهاند. آفتی که دامنگیر بنی اسراییل شد و دل‌هایشان به مرور ایام سخت و سخت‎تر شد و حركت اجتماعی آنان را با مشكل مواجه ساخت:
ترجمه: انتظار بر آنان به درازا كشید و دل‌هایشان سخت گردید.
پس گذشت زمان، می‌تواند عاملی منفی برای كمرنگ شدن عواطف و ارزش‌های نظام اسلامی باشد. با گرم نگه‌داشتن تنور نظام اسلامی و ارزش‌های آن می‎توان با انحرافات مبارزه كرد و آن‌ها را خنثی ساخت. باید زمینهٔ زنده ماندن ارزش‌ها و باورهای اسلامی را تقویت كرد تا این انقلاب بتواند در سایهٔ عواطف و احساسات دینی، از هرگونه انحراف مصون ماند.
نظام امارت اسلامی، علی‌رغم توطئه‌های مختلف دشمنان خارجی و داخلی خود، همچنان سرافرازانه به عمر خویش ادامه می‌دهد. به نظر شما از میان عواملی که برای حفظ و تداوم امارت اسلامی ذکر گردید، کدام یک از عوامل، نقش بیشتری در بقا و ثبات امارت اسلامی داشته‌اند؟ آیا عوامل دیگری نیز به ذهن شما می‌رسد که در این‌جا ذکر نشده باشد؟ در این زمینه با دوستان خود گفت‌وگو کنید.
۴. خلاصه و نتیجه‌گیری
۱. برای حفظ و تداوم امارت اسلامی، که به سبب دستاوردهای بزرگ آن، مواجه با تهدیدات بزرگی نیز هست، باید راهکارها و تدابیری اندیشیده شود.
ملت غیور ومسلمان افغانستان كه در این دوران، از بزرگ‌ترین نعمت‌های الهی برخوردار گردیده است، بزرگ‌ترین تكلیف تاریخ را هم بر دوش دارد و از این رو، باید بیش از هر ملت دیگری به راهکارهای حفظ آن بیندیشد.
۲. برداشت‌های مختلفی از مفهوم «استمرار امارت اسلامی » وجود دارد، لیکن برداشت صحیح این است که افراد امارت اسلامی ، از دسیسه‎های متوجه نظام، غفلت نورزند و اجازه ندهند آثار و نتایج زیانبار فعالیت‌های مخرب، دامنگیر جامعه ونظام امارت اسلامی شود.
۵. تحکیم باورها و ارزش‌های اسلامی، اهتمام نسبت به مسایل فرهنگی، تقویت و برتری نظامی، حفظ وحدت کلمه، و حفظ شور و نشاط ، از جمله راهکارهایی اساسی است که برای حفظ و استمرار امارت اسلامی ضرورت دارد.

قسمت دوم وپایانی ـ مفتی نعمت الله انصاری

Related Articles

ځواب دلته پرېږدئ

ستاسو برېښناليک به نه خپريږي. غوښتى ځایونه په نښه شوي *