لیکنېمقالی اوتبصرې

کوریدور واخان و اهمیت اقتصادی آن

طوری‌که آګاهی داریم، کار ساخت جاده واخان به‌عنوان نقطه اتصال ترانزيت چین و افغانستان به‌تاریخ ۲۵ جدی سال روان تکمیل و این دو کشور همسایه برای نخستین بار از طریق ترانسپورت زمینی باهم وصل شدند که کار ساخت اساسی کانکریت‌ریزی آن نیز به‌زودی آغاز خواهد شد. این جاده طوری‌که چندی قبل در نشست شورای وزرای امارت اسلامی تحت قیادت عالیقدر امیرالمؤمنین حفیظه‌الله تعالی در شهر کندهار نیز مورد بحث قرار ګرفت و بر تطبیق هرچه زودتر و بهتر آن تأکید شد، یکی از شاهراه‌های ترانزیتی حیاتی افغانستان است که نقش مؤثر و سازنده‌یی را در رشد اقتصادی افغانستان خواهد داشت.این شاهراه از شهر فیض آباد مرکز ولایت بدخشان تا کوتل واخجیر در مرز چین حدود ۴۸۰ کیلومتر طول دارد که علاوه بر نقطه اتصال دو کشور همسایه نقطه وصل ترانزیتی کشور با بخشی‌های از آسیای مرکزی نیز محسوب می‌شود.
دهلیز واخان یک مسیر تجارتی باستانی وفوق العاده استراتژیک محسوب می‌شود که در قرن نوزدهم به عنوان یک منطقه مستقل بین امپراتوری های روسیه و انگلیس و دارای حاکمیت خودمختار که دریای پنج را در بر می گرفت، عمل می‌کرد.
واخان با مساحت ۱۴.۰۸۰ کیلومتر مربع یکی از ولسوالی‌های دور افتاده ولایت شمال شرقی افغانستان است که ۳۰۰ کیلومتر با پاکستان ، بیش از ۲۶۰ کیلومتر با تاجیکستان و ۷۴ کیلومتر با چین مرز مشترک دارد. این دهلیز به دلیل توپوگرافی خاص در میان رشته کوه‌های هندوکش، همالیا، قره قروم و تیانشان واقع شده است که از دیر زمانی مهمترین نقطه اتصال مسیر جاده ابریشم توسط اروپایی ها و چینی ها برای رسیدن به دشت‌ها و دریایی اقیانوس هند از طریق سواحل دریای عرب به حساب می آمد.
این کوریدور واخان سه مسیر دارد که عبارت از:
مسیر شمالی: عبور از کنار رودخانه های پنج و پامیر در شمال و در انتها رودخانه اسکو در چین از طریق دریاچه زورکول؛
مسیر جنوبی: از طریق گذرگاه واخجیر به چین می رسد اما به دلیل بارش برف بیش از نیمی از سال بسته است.
مسیر مرکزی: که هر دو مسیر شمالی و جنوبی را در واخان متصل می کند و از طریق مرز کوهستانی تگرمنسو با ارتفاع ۴،۸۲۷ متر به چین منتهی می‌شود، می‌باشد.
منافع افغانستان و کشورهای منطقه:
افغانستان می‌تواند از کوریدور واخان به عنوان کارت مؤثر در رابطه با پاکستان و هند سود ببرد. همچنین ارزش استراتيژیک افغانستان در سازمان های منطقوی چون سارک و ساکو را تقویت خواهد کرد .
به باور آگاهان اقتصادی ساخت این کوریدور علاوه از افزایش روابط تجاری میان افغانستان و چین میزان تجارت چین با کشورهای آسیا و اروپا را نیز بیشتر می‌سازد و افغانستان به عنوان یک مسیر ترانزیت از این تجارت سود خواهد برد.
هم‌چنان صدور موادخام معدنی افغانستان به گونه‌ی راحت و ارزان به کشور چین نیز از مزایای دیګر این شاهراه می‌باشد.
این کوریدور افغانستان را قادر می‌سازد تا بدون عبور از کشورهای ازبيکستان، تاجيکستان و قرغزستان با شهر کاشغر در ایالت سینکیانگ چین متصل گردد. همچنان یک شاخه آن می‌تواند از طریق کوتل خرگوش از سرحد با تاجیکستان عبور نموده به شاهراه پامیر که تاجیکستان را با قرغزستان اتصال می‌دهد یکجا شده و ارتباط ترانزیتی افغانستان را با قرغزستان تأمین نماید.
هم‌چنان کشور چین که امروز به‌مثابه دومین قدرت اقتصادی-صنعتی جهان برای استفاده صنایع خود، به منابع هنگفت مواد معدنی، نفت، گاز و محصولات زراعتی نیازمند است، افغانستان می‌تواند به مثابه عرضه کننده این مواد در همسایگی چین از موقعیت مهم استراتيژیک خود استفاده زیاد نماید.
چین که تاکنون میلیاردها دالر در منطقه سرمایه‌گذاری کرده‌ تا در درازمدت بتواند بدیلی را برای تنگی‌ مالاکا پیدا نماید، ممکن به‌منظور نزدیکی به شرق آسیا و اروپا و هم‌چنان دسترسی به آب‌های آزاد برنامه‌ریزی بلند مدت استراتژی اقتصادی خود بر محور این کوریدور بسنجد
این کریدور برعلاوه افغانستان و چین برای پاکستان، هند، روسيه و تاجیکستان نیز از اهمیت ویژه اقتصادی‌ـ‌ترانزیتی برخوردار است. پاکستان که با این کوریدور مرز مشترک دارد، به‌عنوان راه مصئون‌تر نسبت به بندر گوادر در بلوچستان به آن می‌نگرد. همچنان روس‌ها نیز به ساخت این کوریدور علاقمند هستند و در آن منافع زیادی را می‌بینند.
در عین زمان هندوستان که همین اکنون در حال اعمار شاهراه دو هزار کیلومتری لداخ در شمال کشمیر است که تا سال ۲۰۲۶تکمیل خواهد شد، هرگاه شرایط سیاسی هندوستان و پاکستان اجازه دهد اتصال این شاهراه با دهلیز واخان تمام نیم‌قاره هند را به آسیای مرکزی متصل می‌سازد.
با توجه به جغرافیای کوه‌های پامیر ایجاد زیربنای این سیستم مشکل و پرهزینه بوده، اما نمونه‌های از پروژه‌هایی وجود دارد که در مناطق مشابه و حتی سخت تر از لحاظ جغرافیایی در منطقه تکمیل شده اند. بناءْ با استفاده از تکنالوژی مدرن می‌توان این مشکل را حل کرد و این پیچیده‌گی‌های جغرافیایی را نمی‌توان به‌عنوان یک مانع برای ایجاد اتصال از طریق زیرساخت سیستم‌های حمل‌ونقل در نظر گرفت.

ابوالیاس جهادوال

Related Articles

ځواب دلته پرېږدئ

ستاسو برېښناليک به نه خپريږي. غوښتى ځایونه په نښه شوي *